Przez dekady jeździł od gospodarstwa do gospodarstwa, rozmawiał z sadownikami i przekonywał, że przyszłość polskich jabłek tkwi w nowoczesnych sadach karłowych. Dla wielu był nie tylko naukowcem, ale przede wszystkim praktykiem, który potrafił słuchać ludzi pracujących w sadach. Prof. dr hab. Eberhard Makosz do końca życia pozostał aktywny - nawet w ostatnich miesiącach pojawiał się na pokazach cięcia i konferencjach branżowych. Dziś jego nazwisko wciąż pojawia się wszędzie tam, gdzie mówi się o sukcesie polskiego sadownictwa.
Towarzystwo Rozwoju Sadów Karłowych powstało w listopadzie 1989 roku z inicjatywy grupy mazowieckich sadowników. Organizacja od początku miała jeden cel - unowocześniać polskie sadownictwo i pomagać producentom owoców wdrażać rozwiązania stosowane na świecie. W praktyce oznaczało to szkolenia, seminaria, wyjazdy zagraniczne i ciągłą wymianę doświadczeń między nauką a gospodarstwami.
Przez lata Towarzystwo organizowało konferencje w Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, a także znane w branży międzynarodowe seminaria sadownicze w Limanowej. Regularnie odbywały się również wyjazdy szkoleniowe do najważniejszych regionów sadowniczych świata - od Chile i Nowej Zelandii, przez Chiny, aż po USA, Południową Afrykę i kraje Europy Zachodniej.
Profesor, który wierzył bardziej w praktykę niż teorię
Prof. Eberhard Makosz urodził się 23 marca 1932 roku w Lichyni na Opolszczyźnie. Studia ukończył na Wydziale Ogrodniczym SGGW w Warszawie, a później przez lata budował swoją pozycję jako ekspert od ekonomiki ogrodnictwa i nowoczesnego sadownictwa.
Pracował między innymi w zakładach doświadczalnych Instytutu Sadownictwa w Dąbrowicach i Brzeznej, gdzie przez dekadę pełnił funkcję dyrektora. Był także związany z Uniwersytetem Przyrodniczym w Lublinie, kierując katedrami zajmującymi się szkółkarstwem oraz ekonomiką ogrodnictwa.
Dorobek profesora robił ogromne wrażenie:
- ponad 600 publikacji,
- 55 prac naukowych,
- 5 książek i 10 broszur,
- około 500 artykułów popularnonaukowych,
- promocja 40 prac magisterskich i 9 doktoratów.
Największy wpływ miał jednak nie na uczelniach, ale w samych gospodarstwach. To właśnie Makosz był jednym z głównych autorów przemiany polskiego sadownictwa w kierunku nowoczesnych sadów karłowych. Wielu producentów do dziś powtarza jego zasadę:
„Lepiej raz zobaczyć niż dziesięć razy usłyszeć”.
Dlatego organizował wyjazdy zagraniczne i tysiące spotkań z sadownikami. Sam wielokrotnie podkreślał, że najlepsze rozwiązania rodzą się wtedy, gdy nauka spotyka się z praktyką.
Odznaczenie od prezydenta i pomnik w Belsku Dużym
Podczas jubileuszu 25-lecia Towarzystwa Rozwoju Sadów Karłowych, który odbył się 5 lutego 2014 roku w warszawskiej SGGW, profesor został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
W trakcie uroczystości ówczesny prezydent Bronisław Komorowski mówił o ogromnym znaczeniu pracy profesora dla pozycji Polski na światowym rynku owoców.
„Polska jest absolutną potęgą, jeśli chodzi o produkcję jabłek” - podkreślał prezydent.
Prof. Eberhard Makosz zmarł 29 maja 2018 roku. Kilka lat później sadownicy, członkowie Towarzystwa oraz władze Belska Dużego postanowili upamiętnić człowieka, którego wielu nazywa twórcą nowoczesnego polskiego sadownictwa.
Pomnik profesora odsłonięto podczas uroczystości 23 maja 2021 roku. W wydarzeniu uczestniczyli sadownicy, przedstawiciele branży, członkowie Towarzystwa oraz samorządowcy.
Polski model sadownictwa stał się wzorem dla innych
Towarzystwo Rozwoju Sadów Karłowych nadal działa i skupia obecnie około 180 członków, w tym 26 wspierających. Są wśród nich właściciele rodzinnych gospodarstw oraz dużych przedsiębiorstw sadowniczych.
Organizacja opracowała modele sadów jabłoniowych, śliwowych i czereśniowych, które znalazły zastosowanie w praktyce. Członkowie regularnie otrzymują informacje o rynku, kosztach produkcji, cenach skupu i zmianach technologicznych. Każdego roku odbywają się również branżowe spotkania poświęcone sytuacji w polskim i światowym sadownictwie.
Towarzystwo jest członkiem międzynarodowych organizacji WAPA oraz Eurofel, które zajmują się między innymi prognozowaniem zbiorów jabłek i gruszek. To właśnie ta organizacja dostarcza dane dotyczące przewidywanych zbiorów owoców w Polsce.
Dziś polskie sady należą do najbardziej nowoczesnych w Europie. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu krajowi producenci jeździli po wiedzę za granicę. Teraz coraz częściej sytuacja wygląda odwrotnie - zagraniczni sadownicy przyjeżdżają do Polski, by zobaczyć rozwiązania wdrażane przez gospodarstwa rozwijane według idei prof. Makosza.
