Jabłoń Gloster

Jabłoń Gloster to ceniona, późnozimowa odmiana deserowa, która przez dekady stanowiła jeden z głównych filarów towarowej produkcji jabłek w Europie Środkowej. Została wyhodowana w 1951 roku w Niemczech, w znanej stacji doświadczalnej Jork koło Hamburga. Powstała z celowego skrzyżowania odmian Glockenapfel (Stara odmiana niemiecka gwarantująca podłużny kształt i mrozoodporność) oraz Richared Delicious (Intensywnie czerwony mutant odmiany Red Delicious). Na rynek komercyjny odmiana ta weszła w 1969 roku i szybko zdominowała nasadzenia wielkotowarowe.

Owoce tej odmiany charakteryzują się bardzo specyficznym, stożkowatym kształtem z wyraźnym żebrowaniem przy kielichu oraz głębokim, ciemnoczerwonym, wręcz bordowym rumieńcem. Miąższ jest ścisły, zielonkawobiały, bardzo drobnoziarnisty, chrupki i umiarkowanie soczysty. W smaku dominuje odświeżający, słodko-kwaskowaty balans z delikatnie korzennym aromatem. Gloster jest powszechnie ceniony za doskonałe właściwości przechowalnicze, rewelacyjną odporność na transport oraz wysoką mrozoodporność drewna, co czyni go odmianą bezpieczną w uprawie.

Historia rozwoju i pochodzenie genetyczne odmiany

Odmiana została wyselekcjonowana w dolinie rzeki Łaby w Niemczech, gdzie tamtejsi hodowcy poszukiwali odmiany zimowej, która mogłaby konkurować z amerykańskimi czerwonymi jabłkami, zachowując jednocześnie odporność na specyficzny, wilgotny i chłodniejszy klimat północnej Europy. Gloster doskonale połączył cechy swoich rodziców: po Glockenapfelu odziedziczył charakterystyczny kształt dzwonka, odporność na niskie temperatury oraz długą trwałość magazynową, natomiast po Richared Deliciousie przejął efektowny, ciemny kolor skórki i zwartość miąższu. W Polsce odmiana zyskała ogromną popularność w latach 80. i 90. XX wieku, stając się synonimem trwałego, zimowego jabłka eksportowego.

Tabela najważniejszych parametrów

Wpływ podkładek na wzrost i owocowanie

Z uwagi na niezwykle silny wzrost wegetatywny oraz tendencję do tworzenia strzelistych, wąskich koron, Gloster powinien być szczepiony wyłącznie na podkładkach osłabiających wigor.

Przegląd najpopularniejszych sportów i mutantów

Który sport lepiej się wybarwia? Karminowe mutanty, ze szczególnym uwzględnieniem sportu Crimson Gloster, wybarwiają się zdecydowanie szybciej i pełniej niż odmiana wyjściowa. Podczas gdy klasyczny Gloster w niesprzyjających, mało słonecznych warunkach jesiennych potrafi pozostać na wpół zielony od strony zacienionej, Crimson Gloster pokrywa się jednolicie głębokim, purpurowym rumieńcem na niemal całej powierzchni owocu, nawet w głębi gęstej korony.

Który częściej daje drobnicę? Wszystkie sporty Glostera reagują podobnie na nadmierne owocowanie, jednak Gloster 69 z racji swojej podwyższonej plenności i tendencji do masowego zawiązywania owoców na pędach jednorocznych najszybciej reaguje drobnieniem owoców. Jeśli nie zostanie przeprowadzone staranne przerzedzanie ręczne, owoce tego sportu drastycznie tracą swój standardowy, duży kaliber.

Który jest popularny w eksporcie? W handlu międzynarodowym i eksporcie na rynki wschodnie oraz do krajów południowej Europy największym uznaniem cieszy się Crimson Gloster. Handlowcy poszukują jabłek o ciemnej, jednolitej barwie, która kojarzy się konsumentom z pełną dojrzałością i wysoką jakością. Klasyczna, pasiasta wersja Glostera ma obecnie marginalne znaczenie w eksporcie premium.

Który trudniej utrzymać jakościowo? Gloster klasyczny oraz starsze selekcje są najtrudniejsze w utrzymaniu jakościowym z punktu widzenia gospodarki sadowniczej. Wymagają one bardzo pracochłonnego, letniego cięcia i usuwania liści wokół jabłek, aby uzyskać zadowalający rumieniec. Brak tych zabiegów powoduje, że duża część plonu nie spełnia norm handlowych i kwalifikuje się wyłącznie jako surowiec przemysłowy.

Profil smakowy owocu Gloster

Smak Glostera charakteryzuje się orzeźwiającą, zimową strukturą, w której wyczuwalna kwasowość współgra z twardością miąższu.

• Słodycz: 5/10
• Kwasowość: 7/10
• Soczystość: 6/10
• Aromat: 6/10
• Chrupkość: 8/10

Kalendarz prac i wegetacji odmiany

Harmonogram pielęgnacji jest determinowany przez silny wzrost drzewa oraz bardzo późny termin zbioru owoców.

Szczegółowy opis praktyczny

• Wygląd owoców. Owoce są duże, o bardzo charakterystycznym, stożkowatym kształcie, zwężającym się wyraźnie ku kielichowi, przypominającym dzwonek. Przy kielichu występuje silne, nieregularne żebrowanie. Skórka jest gruba, mocna, gładka i lśniąca. Zielonkawożółty kolor tła jest niemal całkowicie zdominowany przez intensywny, ciemnoczerwony, rozmyty rumieniec, na którym odznaczają się liczne, jasne przetchlinki.
• Smak i właściwości miąższu. Miąższ ma barwę zielonkawobiałą, jasnokremową i jest bardzo ścisły, twardy oraz drobnoziarnisty. Cechuje się dobrą chrupkością i umiarkowaną soczystością. W smaku jest wyraźnie kwaskowaty w momencie zbioru, ale po okresie leżakowania zyskuje doskonały, zharmonizowany, słodko-kwaskowaty profil z przyjemnym, lekko korzennym aromatem.
• Wzrost drzewa. Drzewo rośnie wybitnie silnie. Charakteryzuje się miotlastym, silnie wzniesionym pokrojem korony. Konary rosną pionowo do góry pod bardzo ostrymi kątami, co sprzyja ich wyłamywaniu pod ciężarem owoców. Odmiana wykazuje silną tendencję do ogałacania się dolnych partii gałęzi i przenoszenia owocowania na obrzeża korony.
• Owocowanie. Gloster wchodzi w okres owocowania średnio wcześnie. Plonuje bardzo obficie, jednak ma genetyczną skłonność do owocowania przemiennego (co drugi rok). Aby temu zapobiec, konieczne jest coroczne, bardzo dokładne przerzedzanie zawiązków owocowych na początku lata.
• Wymagania i odporność. Jest to odmiana niezwykle odporna na mróz zimowy, rzadko ulega uszkodzeniom kory nawet podczas ekstremalnych spadków temperatur. Ma stosunkowo niskie wymagania glebowe i dobrze radzi sobie na stanowiskach chłodniejszych. Wykazuje jednak dużą wrażliwość na zarazę ogniową oraz średnią podatność na parch jabłoni.
• Cięcie. Prowadzenie Glostera wymaga dużej wiedzy sadowniczej. Podstawowym zabiegiem w młodości jest odginanie młodych pędów za pomocą klamerek lub ciężarków w celu uzyskania poziomych gałęzi. Cięcie zimowe polega na usuwaniu silnych, pionowych gałęzi konkurujących z przewodnikiem oraz na prześwietlaniu środka korony.
• Choroby i ochrona profilaktyczna. Ochrona skupia się na standardowej profilaktyce przeciwko parchowi jabłoni wiosną. Z uwagi na bardzo twarde drewno, odmiana rzadko zapada na raka kory. Kluczowym problemem bywa natomiast zgnilizna rdzenia owoców, wywoływana przez grzyby wnikające przez otwartą rurkę kielicha w czasie deszczowej wiosny.

Największe problemy w uprawie

• Trudny, pionowy pokrój korony – gałęzie naturalnie rosną ostro do góry, co wymaga ogromnych nakładów pracy przy mechanicznym odginaniu pędów.
• Silna tendencja do ogałacania się gałęzi z krótkopędów owoconośnych, co zmusza do ciągłego odmładzania i wymiany gałęzi.
• Wysoka podatność na zgniliznę rdzenia jabłek (Fusarium, Alternaria) – grzyby rozwijają się wewnątrz komory nasiennej, co sprawia, że z zewnątrz owoc wygląda na zdrowy, a w środku jest zepsuty.
• Gwałtowna tendencja do owocowania przemiennego w przypadku braku systematycznej regulacji liczby zawiązków owocowych.
• Wysoka podatność na zarazę ogniową (Erwinia amylovora), zwłaszcza w okresach ciepłej i wilgotnej wiosny.

Wady i zalety odmiany Gloster

Zalety:

• Wybitna odporność drzewa na skrajne mrozy zimowe oraz pąków na przymrozki wiosenne.
• Doskonałe parametry przechowywania owoców bez utraty jędrności.
• Bardzo wysoka odporność owoców na obicia, ułatwiająca sortowanie mechaniczne i transport.
• Atrakcyjny, unikalny, dzwonkowaty kształt i głęboki kolor owoców.
• Niska podatność na mączniaka jabłoni.

Wady:

• Niezwykle trudna do uformowania, silnie rosnąca korona o pokroju miotlastym.
• Skłonność do gnicia gniazda nasiennego przy wilgotnej pogodzie w czasie kwitnienia.
• Brak przydatności do bezpośredniego spożycia prosto z drzewa (wymaga długiego leżakowania).

Dla kogo ta odmiana będzie odpowiednia?

Dla amatorów i właścicieli 1 drzewka: Gloster rzadko jest polecany do małych ogrodów przydomowych i na działki. Powodem jest jego potężny wzrost – bez profesjonalnego cięcia i odginania gałęzi drzewo szybko zamienia się w wielki, wysoki krzew, który nie mieści się na ograniczonej przestrzeni. Ponadto owoce zebrane w październiku są twarde, kwaśne i niesmaczne; pełnię smaku zyskują dopiero po kilku miesiącach leżenia w chłodnej piwnicy, co dla wielu amatorów bywa uciążliwe.

Dla sadów towarowych: Odmiana ta jest przeznaczona dla profesjonalnych producentów, którzy potrafią zapanować nad jej wzrostem za pomocą regulatorów wzrostu oraz precyzyjnego cięcia. Gwarantuje stabilny, wysoki tonaż owoców wybitnie trwałych w obrocie handlowym. Gloster jest ceniony przez firmy logistyczne wysyłające jabłka na bardzo duże odległości, ponieważ znosi trudne warunki transportowe znacznie lepiej niż odmiany Szampion czy Gala.

Przechowywanie owoców Gloster

Zbiór owoców przypada na drugą połowę października. Jabłka muszą być zbierane w fazie dojrzałości zbiorczej, gdy nasiona są już całkowicie brązowe, ale miąższ zachowuje maksymalną twardość. Ze względu na swoją strukturę owoce są niesamowicie trwałe. W tradycyjnych piwnicach ogrodowych leżą bez problemu do marca, nie wiotczejąc i nie marszcząc się. W profesjonalnych chłodniach z kontrolowaną atmosferą (ULO) Gloster zachowuje idealną chrupkość, soczystość i świeżość aż do maja lub czerwca roku następnego. Optymalna temperatura przechowywania to 0,5–1,0°C.

Przydatność kulinarna i przetwórcza

• Jedzenie na surowo: 8/10 (wyłącznie po okresie leżakowania zimowego; w styczniu staje się doskonałym, chrupkim jabłkiem deserowym)
• Sałatki: 9/10 (bardzo ścisły, zielonkawy miąższ ładnie wygląda w sałatkach i nie ciemnieje zbyt szybko)
• Soki i tłoczenie: 8/10 (daje klarowny, orzeźwiający, lekko kwaskowaty sok o wyrazistym charakterze)
• Szarlotka i pieczenie: 7/10 (miąższ jest twardy i wymaga dłuższego pieczenia, dobrze zachowuje strukturę kostki w cieście)
• Musy: 5/10 (z racji ścisłej struktury komórkowej odmiana słabo i długo się rozmaza)
• Suszenie: 8/10 (gruba tekstura daje po wysuszeniu bardzo chrupkie, jędrne i lekko kwaskowate krążki)

Praktyczne obserwacje i ciekawostki

Charakter owocu po przechowywaniu

W trakcie zimowego magazynowania w miąższu Glostera zachodzą powolne procesy biochemiczne, które całkowicie odmieniają jego charakter. Wyczuwalna jesienią cierpkość i nadmierna kwasowość ustępują miejsca głębokiej harmonii cukrowo-kwasowej. Skórka owocu, choć dość gruba, staje się bardziej elastyczna, a charakterystyczny, korzenny aromat staje się mocno wyczuwalny po przekrojeniu jabłka w temperaturze pokojowej.

Porównania odmian

W bezpośrednim porównaniu z odmianą Jonagold, Gloster rośnie podobnie silnie, ale tworzy znacznie bardziej pionową koronę, która wymaga trudniejszej pielęgnacji. Owoce Glostera są jednak zdecydowanie twardsze, bardziej odporne na transport i znacznie lepiej znoszą długie przechowywanie. W zestawieniu z odmianą Idared, Gl